اصالت طایفه بیرانوند

چندین روایت متفاوت از اصالت ایل بیرانوند ،بزرگ ترین ایل لک زبان، وجود دارد. این روایت ها اصولا بر پایه ی یک موضوع هستند و آن رد لک و در نتیجه لر بودن ایل بیرانوند است. دو مورد از این روایت ها نسبت به بقیه بیشتر مطرح هستند، یکی عرب بودن ایل بیرانوند و دیگری کرد بودن ایل بیرانوند است. اما این روایت خالی از اشکالات متععد نیستند. در ادامه به اشکالات متعدد این روایت ها می پردازیم.

بیرانوند ها کرد هستند : هنری راولینسون خاستگاه باجلوندها و بیرانوندها را موصل عراق می داند و معتقد است بیرانوندها و باجلوندها در قرن دوازدهم هجری یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان آمدند. اما آیا چنین چیزی ممکن است؟ از نظر بنده خیر چرا که نام ایل غیور بیرانوند خیلی سال قبل به عنوان لر مطرح شده است. معین الدین نطنزی در کتاب منتخب التواریخ در سال 816 هجری می نویسد : ((چون قوم لر در آن موضع (مانرود) بسیار شدند و بعد از آن هر قبیله به جهت علفخواری (چرای احشام) رو به موضعی نهادند، بعضی به لقب و بعضی به اسم موضعی که قرار گرفتند نام قبیله بدان مشهور شد، مثل روزبهانی، فضلی، داود عباسی، ایازکی، عبدالمالکی و ابوالعباسی که به نام پدر موسوم اند و سلوزی، جنگروی، لک، هسته، کوشکی، کارند، سنوبدی، الانی، زخوارکی، براوند (بیرانوند)، زنگنه، مانکره ای، رازی، سلگی و جودکی که به اسم مواضع خود مشهورند)). همانطور که مشاهده می شود نام بیرانوند در اوایل قرن نهم هجری به وضوح تحت عنوان "براوند" آورده شده است. اینکه نام بیرانوند ها 300 سال قبل از تاریخی که هنری راولیسون از آن نام برده آورده شده است به کلی کرد و حتی موصلی بودن بیرانوند ها را رد می کند. در کتاب تاریخ گزیده که اثر حمدالله مستوفی(قرن  هجری7) است یکی از طوایف لرستان را تحت عنوان ویراوند آورده است که همان بیرانوند است . وجود نام بیرانوند در این دو کتاب صراحتا خبر از آن میدهد که بیرانوند ها خواستگاهشان لرستان بوده است نه کردستان عراق. البته می شود با نگاهی دیگر به این موضوع توجه کرد. ممکن است بیرانوندها بنا بر مسائل مختلف و نامعلوم (جنگ های درون طایفه ای، ارسال نیرو های جنگی صفویه به عراق و ...) به موصل مهاجرت کرد باشند اما بعد از گذشت مدتی هوای وطن کرده و به لرستان باز گشته اند.

مهاجرت طایفه ای در گذشته امری معمول بوده و دور از انتظار نیست برای مثال همین ایل بیرانوند در زمان کریم خان زند به اطراف شیراز برای محافظت از حکومت زندیان کوچ می کنند و با شکست لطفعلی خان به تدریج به لرستان باز می گردند. شاید اگر فردی مینوشت بیرانوند ها در زمان قاجار از شیراز به لرستان آمده اند و کسی از واقعیت مهاجرت آنها به شیراز خبر نداشت، امروزه بیرانوند ها را شیرازی میدانستند.

عرب تبار بودن بیرانوند ها : بر اساس گفته های محلی که از اساس نادرست است، بیرانوندها از نسل مردی عرب از ساکنان حجاز هستند. این فرد پس از سکونت در لرستان و ازدواج با دختر یک خان دارای دو فرزند پسر به نام های بیران و باجول شد که از نسل آنها ایل های باجلوند و بیرانوند به وجود آمده است. تفاوت های فاحش بین بیرانوند ها و اعراب نشان دهنده ی عرب نبودن این ایل است. نمونه این تفاوت ها نام بیرانوند (بیران) است که در زبان فارسی پهلوی به معنای شجاع و دلیر است حال آن که اگر بیران عرب بوده قاعدتا باید نامی عربی می داشته نه نامی پارسی و کهن. اصولا گفته های محلی در خیلی از موارد غلط هستند و نمی شود به آن ها اعتماد کرد. ظاهرا شایعه عرب تبار بودن بیرانوند ها برای تضعیف این ایل در زمان رضا شاه پهلوی و شورش لرستان از سوی سربازان پهلوی بر سر زبان ها افتاده است.

هیچ کس نمی تواند بگوید که ریشه نژادی او در 1000 سال پیش مربوط به چه منطقه ای بوده است اما چیزی که قطعا صحیح است این است که بیرانوند ها تا تاریخ توان بیان و توضیح دارد جزئی از قوم لر بوده اند و همیشه برای ارتقای این قوم تلاش کرده اند.